MIP Nieuwsbrief nr. 9 - december 2011

« Terug naar het nieuwsbriefarchief

Beste MIP-abonnee,
Vlaanderen trekt resoluut de kaart van eco-innovatie. Het Milieu- en energietechnologie Innovatie Platform (MIP) investeert sinds 2006 in de groene economie via een specifiek financieringsprogramma. Deze nieuwsbrief houdt je op de hoogte van het reilen en zeilen binnen MIP.

Achttien eco-innovatieve projecten voor in totaal 8,5 miljoen euro werden goedgekeurd

Via de derde oproep van MIP daagde de Vlaamse minister van Innovatie, de Vlaamse bedrijven én onderzoeksinstellingen opnieuw uit om duurzame technologieën, diensten en producten te ontwikkelen. Bedrijven die het voortouw willen nemen in de transitie naar een duurzame economie kregen de kans om hiervoor projectvoorstellen in te dienen.

De oproep MIP3 leverde zeven ontvankelijke projectvoorstellen op binnen programma 1 (onderzoeks- en ontwikkelingsprojecten) en vijfentwintig binnen programma 2 (haalbaarheidsstudies). In programma 1 werden zes van de zeven ontvankelijke projectvoorstellen positief beoordeeld. Van de vijfentwintig ontvankelijke projectvoorstellen in programma 2 werden er twaalf goedgekeurd. Zo gaf de Raad van bestuur van VITO groen licht voor een totaal steunbedrag van 3,9 miljoen euro waartegenover 4,6 miljoen euro inbreng vanuit de bedrijven staat. Met deze achttien goedgekeurde projecten tracht MIP opnieuw een aantal experimenten op te zetten die Vlaanderen op weg helpen in de transitie naar die noodzakelijke duurzame economie.

Voor programma-1-projecten ligt de focus op ‘onderzoek & ontwikkeling’. Dit resulteert in een economische valorisatie op middellange termijn die bijdraagt tot het verduurzamen van de Vlaamse economie. Inhoudelijk passen deze projecten binnen het domein van het sluiten van materiaal- en proceskringlopen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het project DUPOCO over de productie van potgrond op basis van groencompost en secundaire grondstoffen, en het project DURISOBO met als doel duurzame isolatiematerialen voor bouwtoepassingen te ontwikkelen en karakteriseren.

De programma-2-projecten vertrekken vanuit een andere invalshoek. Zij gaan de haalbaarheid na van een product of dienst vlak voor de marktintroductie. Zo worden noodzakelijke stappen gezet in het overschakelen (transitie) naar een duurzame economie. Deze projecten zijn uniek in hun aanpak. Want naast de technologische neemt men ook de niet-technologische aspecten onder de loep, zoals maatschappelijke, financieel-economische en juridische aspecten, maar ook veiligheid en gezondheid. Voorbeelden in dit kader zijn de studie ENERGIEATOL naar de toepassingsmogelijkheden van een waterkrachtcentrale in de Noordzee en de studie HET CIRCULAIRE BED naar de creatie van een continue materiaalkringloop van het bed op basis van de C2C-principes.

Vlaams minister van Innovatie Ingrid Lieten: “Innovatie moet dienen om oplossingen te zoeken voor onze grote maatschappelijke uitdagingen zoals vergrijzing, klimaatverandering,… Met deze MIP-oproep slaan we alvast die richting resoluut in. We nemen nu mee het voortouw in de groene economie. De vraag is niet meer ‘Welke groene producten en diensten kunnen we ontwikkelen?’ maar ‘Hoe zorgen we ervoor dat groene producten en diensten rendabel worden en hun verdiende plaats in de markt kunnen krijgen?’.

Goedgekeurde projecten:

MIP3 Programma 1

BIOPOL – Productie en verwerking van polyhydroxybutyraten afkomstig van industriële organische en anorganische afvalstromen
In dit project wordt een fermentatieproces ontwikkeld voor de productie van het biopolymeer polyhydroxyboterzuur op basis van industriële organische en anorganische afvalstromen. Verder wordt de verwerking van het biopolymeer voor verschillende toepassingen onderzocht met het oog op het begrijpen van de invloed van het productieproces op de resulterende eigenschappen van het biopolymeer.

DUPOCO – Ontwikkeling van een duurzaam potgrondmengsel op basis van groencompost en secundaire grondstoffen
De ontwikkeling van een kwaliteitsvolle en duurzame universele potgrond die in tuincentra, winkelketens en bij particulieren gebruikt wordt, is het uitgangspunt van dit onderzoeksproject. Enerzijds gaat men hiervoor alternatieve lokaal beschikbare duurzame grondstoffen identificeren, karakteriseren en evalueren op hun toepasbaarheid in de potgrondproductie, mogelijk ter vervanging van veen. Anderzijds wordt een praktisch haalbare kwaliteitsopvolging en –normering in het kader van een integrale ketenbewaking ontwikkeld voor zowel de grondstoffen als de potgrondmengsels, bestemd voor de hobbymarkt.

DURISOBO – Ontwikkeling en karakterisering van duurzame isolatiematerialen voor bouwtoepassingen
Het bevorderen van, het bijdragen tot het gebruik en de productie van meer duurzame materialen in de bouwsector, zijn de doelstellingen van dit project. Enerzijds gaat men hiervoor eenduidige criteria voor het gebruik van isolatiematerialen voor verschillende bouwtoepassingen, in het bijzonder voor platte en hellende daken, opstellen. Anderzijds focust het project op de ontwikkeling en optimalisering van ‘groene’ isolatiematerialen op basis van plantaardige, biogebaseerde en/of gerecycleerde textielvezels met een beperkte milieu-impact.

GREENASH – Groene technologie voor minerale grondstoffen: valorisatie van materialen en energie uit bodemassen
Dit onderzoeksproject is gericht op een behandelingsproces van bodemassen dat leidt tot de hoogwaardige valorisatie van bodemassen dat zowel opportuniteiten biedt op zowel het vlak van materiaal- als energievalorisatie. De inzet van bodemassen als grind- en cementvervanger in beton biedt mogelijkheden om primaire grondstoffen te besparen en bij te dragen aan het zuinig, doelmatig en optimaal gebruik van oppervlaktedelfstoffen in Vlaanderen. Het valoriseren van de waterstof die gevormd wordt bij de alkalische rijping van de assen kan dan weer beschouwd worden als het nuttig aanwenden van restenergie of zelfs een vorm van energieproductie.

InToBiMem – Innovatieve Toepassingen van Bipolaire Membranen in elektrodialyse
In dit project gaat men de mogelijkheden van elektrodialyse in combinatie met bipolaire membranen onderzoeken voor het behandelen van problematisch geconcentreerde afvalwaterstromen. De combinatie van elektrodialyse en bipolaire membranen zal gebruikt worden voor het recupereren van zouten uit geconcentreerde stromen onder de vorm van zuren en de basen die uit de zouten kunnen worden gevormd. Het consortium bestaat uit zowel probleembezitters, als technologieleveranciers. Voor elke case die onderzocht wordt, is een laboratorium- en pilootfase voorzien.

NutriCycle – Groene kunstmest uit mest en digestaat
Het onderzoek in dit project is toegespitst op de recuperatie van nutriënten uit mest en digestaat en hun hergebruik als groene kunstmeststofvervangers, en past bijgevolg binnen de Cradle to Cradle-filosofie. Dit draagt bij tot de duurzame ontwikkeling van industriële veehouderij en biovergisting als hernieuwbare (energie)technologie in Vlaanderen. In de eerste plaats heeft het project een technologische invalshoek, maar men heeft ook aandacht voor het wettelijk kader en de vermarkting.

MIP3 Programma 2

ALLURING? – De litho aluminium ring
Deze studie onderzoekt de haalbaarheid van een C2C business model voor lithografisch aluminium in drukplaten. De drijfveer hiervoor is de noodzaak om een nieuw innovatief business model op te zetten voor de promotie van een duurzame “plate- and printbusiness” in Europa en daarbuiten. De studie bestaat uit 3 trajecten: een traject gerelateerd aan de business aspecten, een traject dat focust op de technische aspecten en tenslotte een traject waarin de impact m.b.t. maatschappelijk verantwoord ondernemen wordt onderzocht.

EDUCATI – Eco-design of Unilin, Chiyoda and ACB for tile innovation
Van duurzame grondstoffen maakt Unilin duurzame producten, zoals het kliklaminaat van Quick-Step. Unilin wil duurzaamheidsprincipes nog explicieter opnemen in zijn bedrijfsvoering: in alle bedrijfsprocessen en bij alle beslissingen worden niet alleen economische maar ook ecologische en sociale aspecten in overweging genomen. In het kader van het EDUCATI-project wil Unilin in samenwerking met de sleutelpartners ACB en Chiyoda op zoek gaan naar materialen en processen, die toelaten in de productie van vloerbekledingen nog een stap verder mee te gaan in de groene economie.

ENERGIEATOL – Waterkrachtcentrale in de Noordzee
Een belangrijk nadeel van hernieuwbare energie, zoals wind- en zonne-energie, bestaat in de discontinuïteit of onvoorspelbare variabiliteit van de hoeveelheid geproduceerde energie. Een mogelijke oplossing voor deze problematiek is het inpassen van een waterkrachtcentrale als energiebuffer in het net. In een waterkrachtcentrale kan elektriciteit worden opgeslagen door met deze elektriciteit via pompen een verschil in waterhoogte te realiseren tussen twee waterbekkens. Van zodra de vraag groter wordt dan het aanbod kan de elektriciteit opnieuw worden opgewekt via waterkrachtturbines.

FLEXCOLD – Intelligente inzet van flexibiliteit van koel- en vriesopslag voor optimaal gebruik van hernieuwbare energie
Het doel van deze studie is nagaan of de flexibiliteit waarover koel- en vriesopslag beschikken  aangewend kan worden voor de maximale inzet van hernieuwebare energie. In eerste instantie wordt onderzocht welke flexibiliteit geboden kan worden door koel- en vriesopslagruimtes en hoe deze optimaal kan afgestemd worden op de onbalans bij een energieleverancier. Vervolgens wordt de technische en economische haalbaarheid onderzocht. Tenslotte wordt een nieuw business model ontwikkeld voor de concepten uit dit project.

GEOHEAT – Haalbaarheid van duurzame verwarming en koeling op basis van diepe geothermie in de Kempen
Met deze haalbaarheidsstudie wil men de technische, economische en maatschappelijke barrières voor de ontwikkeling van diepe geothermie als bron van duurzame warmte in de Kempen in kaart brengen. Ook de economische haalbaarheid van diepe geothermie in de Kempen zal onderzocht worden. In hoofdzaak richt de studie zich op de glastuinbouw- en bouwsector met de vraag of diepe geothermie een alternatief kan vormen voor traditionele vormen van warmteopwekking.

H₂ SMARTGRID – Toepassingsmogelijkheden van waterstof in een smart grid omgeving
Het streefdoel van deze studie is om een fluctuerend aanbod van hernieuwbare elektriciteit door middel van waterstof optimaal af te stemmen op de vraag naar   hernieuwbare elektriciteit. Daar waar voor kleinschalige elektriciteitsopslag batterijsystemen volstaan, is het duidelijk dat bij grootschalige introductie van hernieuwbare elektriciteit een behoefte bestaat aan grootschalige energieopslag, waarbij waterstof perspectieven biedt. In deze studie wordt onderzocht welk traject Vlaanderen dient te volgen om op technisch-economisch vlak toonaangevend te worden binnen Europa.

HEAT – Energieclusters Antwerpen
Een studie naar de haalbaarheid van lokale warmtenetten en de meest geschikte exploitatievorm voor de stad Antwerpen. Er zullen twee energieclusters onderzocht worden. De eerste cluster wordt een selectie van publieke gebouwen waarbij aan niet-publieke gebouwen in de nabijheid van het traject de mogelijkheid wordt geboden om aan te sluiten. De tweede cluster gaat over een nieuw stadsontwikkelingsproject. Naast de technische en economische haalbaarheid, is de identificatie van barrières voor implementatie een belangrijk aandachtspunt.

HET CIRCULAIRE BED – Creatie van een continue materiaalkringloop van het bed
Een haalbaarheidsstudie naar een continue materiaalkringloop van het bed op basis van de Cradle to Cradle-principes. De studie richt zich op het combineren van een aantal bestaande innovaties en nieuwe bouwstenen om te komen tot een continue (of gesloten) kringloop van het bed die zowel technisch als economisch haalbaar is. Zo wil men komen tot de creatie en ontwikkeling van een nieuw concept bed, het “Circulaire Bed”.

RENUWAL – Recycling nutrients from wastewater using algae
Met deze studie wil men evalueren of het mogelijk is om algen in te zetten voor het terugwinnen van stikstof en fosfor uit afvalwater. De geproduceerde algenbiomassa kan in een volgende fase verwerkt worden in dierenvoeders of als grondstof voor de productie van bio-energie. Verder wil het consortium een aantal knelpunten analyseren die het realiseren van een dergelijk Cradle to Cradle-concept kunnen verhinderen en bijgevolg ook de commercialisatie ervan. De haalbaarheidsstudie dient dus een antwoord te geven op een aantal technische, juridische en economische vragen.

RIOOLWARMTE – Studie naar de economische haalbaarheid van een business model voor de valorisatie van restwarmte uit rioolwater
De afgelopen 25 jaar werden technologieën ontwikkeld om de warmte uit afvalwater te recupereren en via een warmtepomp te gebruiken. De basistechnologie is in principe eenvoudig, maar de technische uitdagingen zijn het ontwerpen van een warmtewisselaar die bestand is tegen de agressieve omgeving van rioolwater, en de warmte te leveren op een zo laag mogelijke temperatuur. In deze studie wil men nagaan wat de randvoorwaarden zijn in Vlaanderen voor de commerciële ontwikkeling van warmterecuperatie uit rioolwater. Men heeft hierbij aandacht voor de technologische, economische en juridische aspecten.

TABACHEM – Take Back Chemicals
De combinatie van C2C en leasing biedt een opportuniteit voor Vlaamse leveranciers en producenten van chemieproducten. Niet alleen de voorwerpen, zoals een auto of een PC, maar ook de technologiecomponenten en de chemieproducten waaruit voorwerpen zijn samengesteld, kunnen in de toekomst ontworpen worden binnen leasing-modellen. Hierdoor kan een eenvoudige terugname van deze materialen gerealiseerd worden. In deze deze studie wenst men aan de hand van concrete sales casussen aan te tonen dat in die gevallen waar reststromen van chemieproducten nu reeds worden teruggenomen als afvalstoffen een lease-sale-model mogelijk. Dankzij dit model kunnen reststromen worden teruggedrongen en/of als chemieproducten terug in de markt worden gezet. Dit levert een win-win situatie op voor zowel de leverancier, de producent, de eindgebruiker als het milieu.

WINKELDIENST – Winkelinrichting als dienst
Om te concurreren met online winkels dienen traditionele winkels hun troef uit te spelen, namelijk de aankoopbelevenis. Om de verkoop in een handelspand te optimaliseren dient de inrichting frequent te variëren. Renoveren of herinrichten heeft echter een zware ecologische impact en bovendien verhogen we hiermee nog eens de kosten van de winkeluitbater. In deze studie wenst men een concept in de markt te introduceren dat de ecologische impact en de kosten van een winkelinrichting verlaagt en de aankoopbelevenis verhoogt. Dit wenst men te realiseren met behulp van de Cradle to Cradle-filosofie waarin het traditionele aanbod van materialen of de winkelinrichting zelf zal vervangen worden door een dienst.

Verslag Cleantechfestival - Gent

MIP en FCA (Flanders Cleantech Association) organiseerden op 20 oktober het eerste Cleantechfestival in Gent. Op dit festival werden dertien innovatieve cleantech projecten, de lopende MIP2-projecten, getoond aan het publiek. Deze zogenaamde experimenten illustreren welke initiatieven Vlaanderen neemt om eco-innovatie te stimuleren. De Vlaamse bedrijven en onderzoekscentra zetten met deze experimenten doelgerichte stappen richting groene economie. Dat was de boodschap die weerklonk op het Cleantechfestival.  

Vlaams vice-minister-president Ingrid Lieten kwam de projecten persoonlijk monsteren: "Groene producten en diensten creëren is niet langer de grootste uitdaging. Maar wel: ervoor zorgen dat ze de plaats in de markt krijgen die ze verdienen."

Klik hier voor een uitgebreid verslag van het Cleantechfestival.

Eindejaarswensen